Ostatnia aktualizacja: 2026-11-16
- PD4 dotyczy trwałych różnic NKUP, natomiast PD5 kosztów nieuznawanych za KUP w bieżącym roku.
- Konto łączące różne kategorie podatkowe należy co do zasady podzielić na konta analityczne.
- Dla kont pozabilansowych stosuje się odpowiedniki znaczników z oznaczeniem PB.
To rozróżnienie pozwala dobrać kod PD i odpowiednio przygotować plan kont. Instrukcja nie rozstrzyga kwalifikacji konkretnego wydatku, ponieważ wymaga ona analizy jego stanu faktycznego i właściwych przepisów podatkowych.
Gdzie oznaczać koszty podatkowe i niepodatkowe w JPK_KR_PD?
JPK_KR_PD jest strukturą dotyczącą ksiąg rachunkowych i rozliczenia podatku dochodowego. Jeżeli treść konta odpowiada pozycji ze słownika znaczników podatkowych PD, właściwy znacznik należy wykazać w polu S_12_3.[1][2]
Pole ma charakter opcjonalny w strukturze, ale nie oznacza to swobody jego pomijania. Gdy występuje przesłanka do przypisania znacznika PD, pole powinno zostać uzupełnione. Ocenie podlega treść konta i ujmowanych na nim operacji, a nie wyłącznie nazwa użyta w zakładowym planie kont.
KUP oznacza koszt uzyskania przychodów, natomiast NKUP jest skrótowym określeniem kosztu, który nie jest podatkowo uznawany w danej kategorii lub okresie. Samo określenie kosztu jako NKUP nie wskazuje jeszcze właściwego kodu. Trzeba ustalić, czy chodzi o trwałą różnicę, szczególną podkategorię takiej różnicy, czy brak uznania kosztu w bieżącym roku.
Znaczniki należy stosować możliwie szeroko: oznaczeniu podlega każde konto, którego treść odpowiada właściwej pozycji słownika.[1] Zakres obowiązku trzeba przy tym oceniać z uwzględnieniem statusu podatnika oraz aktualnych przepisów przejściowych.
Przy porządkowaniu klasyfikacji przydatnym kontekstem są również znaczniki kont JPK_KR_PD, jednak o przypisaniu kodu podatkowego nadal rozstrzyga treść danego konta i odpowiednia pozycja oficjalnego słownika.
Jak wybrać między PD4, PD4_1–PD4_3 i PD5?
Podstawowe kryterium stanowi charakter różnicy między ujęciem rachunkowym a podatkowym. Trwała różnica NKUP prowadzi do PD4 albo właściwego podtypu PD4. Koszt nieuznawany za KUP w bieżącym roku odpowiada kategorii PD5.[2]
| Znacznik | Kiedy rozważyć | Kryterium rozróżniające | Ograniczenie |
|---|---|---|---|
| PD4 | Gdy koszt tworzy trwałą różnicę NKUP | Brak zastosowania bardziej szczegółowego podtypu PD4 | Nie jest to automatyczny kod dla każdego kosztu niepodatkowego |
| PD4_1 | Gdy treść konta odpowiada szczegółowej podkategorii trwałej różnicy wskazanej w słowniku | Związek kosztu z właściwym rodzajem przychodu albo dochodu | Przed wyborem trzeba potwierdzić dokładną kategorię w słowniku |
| PD4_2 | Gdy treść konta odpowiada szczegółowej podkategorii trwałej różnicy wskazanej w słowniku | Związek kosztu z właściwym rodzajem przychodu albo dochodu | Podtypy PD4 nie są zamienne |
| PD4_3 | Gdy treść konta odpowiada szczegółowej podkategorii trwałej różnicy wskazanej w słowniku | Związek kosztu z właściwym rodzajem przychodu albo dochodu | Dobór wymaga oceny podatkowej treści operacji |
| PD5 | Gdy koszt nie jest uznawany za KUP w bieżącym roku | Brak podatkowego uznania kosztu w bieżącym roku | Sam opis kosztu jako NKUP nie wystarcza do wyboru kodu |
PD4 – trwałe różnice NKUP
PD4 stosuje się do kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, które wynikają z trwałych różnic między wynikiem rachunkowym a podatkowym. Kod ogólny jest właściwy wtedy, gdy koszt nie należy do bardziej szczegółowej kategorii PD4_1, PD4_2 albo PD4_3.
Nie należy więc konfigurować PD4 jako uniwersalnego znacznika każdego konta opisanego jako NKUP. Taka konfiguracja pomija zarówno podtypy trwałych różnic, jak i odrębną funkcję PD5.
Kiedy potrzebny jest podtyp PD4
PD4_1, PD4_2 i PD4_3 wyodrębniają szczegółowe kategorie trwałych różnic NKUP związane z rodzajem przychodu albo dochodu. Dobór jednego z nich wymaga oceny związku kosztu z odpowiednią kategorią wskazaną w słowniku.[2]
Praktyczna kolejność decyzji jest następująca: najpierw należy potwierdzić trwały charakter różnicy, następnie sprawdzić, czy pasuje ona do jednego z podtypów, a dopiero przy braku takiego dopasowania rozważyć ogólny PD4.
PD5 – koszty nieuznawane w bieżącym roku
PD5 służy do oznaczenia kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku. Tym różni się od PD4, który odnosi się do trwałych różnic NKUP.
Przed przypisaniem PD5 trzeba ustalić podatkową kwalifikację kosztu. Samo założenie, że określony wydatek może być rozliczany inaczej niż rachunkowo, nie zastępuje takiej analizy.
Co zrobić, gdy jedno konto obejmuje KUP i NKUP?
Konto obejmujące KUP i NKUP albo różne kategorie NKUP należy co do zasady podzielić na konta analityczne przeznaczone dla jednorodnych grup zdarzeń. Każdej wyodrębnionej grupie przypisuje się następnie właściwy znacznik.[1]
- Zidentyfikuj konta mieszane. Ustal, na których kontach są ujmowane operacje o różnej kwalifikacji podatkowej.
- Podziel zdarzenia na jednorodne grupy. Oddziel KUP od NKUP oraz poszczególne kategorie różnic podatkowych.
- Wyodrębnij konta analityczne. Analityka powinna pozwalać na jednoznaczne przypisanie treści konta do właściwego znacznika.
- Przypisz kod po dokonaniu podziału. Dla każdego konta analitycznego wybierz znacznik odpowiadający ewidencjonowanym na nim zdarzeniom.
- Skontroluj ustawienia eksportu. Upewnij się, że przypisany kod jest przekazywany do pola S_12_3.
Nie należy rozwiązywać problemu konta mieszanego przez przypisanie jednego wspólnego kodu do wszystkich operacji. Celem analityki jest uzyskanie kont o treści pozwalającej na jednoznaczną klasyfikację podatkową.
Konta pozabilansowe, dwa znaczniki i INNE – kiedy są dopuszczalne?
Jeżeli jednostka prowadzi podatkową ewidencję na kontach pozabilansowych, stosuje odpowiedniki znaczników z oznaczeniem POZABILANSOWE, na przykład PD4_PB albo PD5_PB.[1][2] Konto pozabilansowe musi przy tym odzwierciedlać rzeczywiste operacje gospodarcze.
Przykładowo, jeżeli konto pozabilansowe odpowiada kategorii PD5, właściwym wariantem jest PD5_PB. Nie można natomiast wybierać sufiksu PB wyłącznie dlatego, że taki sposób konfiguracji jest wygodniejszy w systemie księgowym.
Wyjątek pozwalający zastosować maksymalnie dwa znaczniki dotyczy sytuacji, w której nie można podzielić konta na jednorodne grupy zdarzeń, oraz grupy znaczników odzwierciedlających bilans i rachunek zysków i strat. Nie jest to standardowy sposób oznaczania KUP i NKUP ani alternatywa dla właściwej analityki.[1]
Także znacznik INNE ma charakter wyjątkowy. Można go zastosować dopiero wtedy, gdy treści konta nie da się przyporządkować do żadnego innego znacznika przewidzianego w rozporządzeniu. Nie powinien zastępować analizy konta ani przeglądu słownika.
Kontrola oznaczeń przed wygenerowaniem JPK_KR_PD
Kontrola powinna objąć zarówno organizację ewidencji, jak i aktualność dokumentacji technicznej. Broszury, erraty, struktury oraz wyjaśnienia MF należy zweryfikować dla roku i okresu, którego dotyczy plik.[3][4]
- Treść konta: czy przypisany znacznik odpowiada rzeczywiście ewidencjonowanym operacjom, a nie tylko nazwie konta?
- Pole S_12_3: czy znacznik PD jest przekazywany do właściwego pola, gdy występuje przesłanka jego zastosowania?
- Rozróżnienie PD4 i PD5: czy ustalono, że różnica jest trwała albo że koszt nie jest uznawany za KUP w bieżącym roku?
- Podtypy PD4: czy przed użyciem ogólnego PD4 wykluczono właściwy podtyp PD4_1, PD4_2 lub PD4_3?
- Konta mieszane: czy KUP, NKUP i różne kategorie podatkowe zostały rozdzielone na jednorodne konta analityczne?
- Konta pozabilansowe: czy zastosowano odpowiedni wariant PB i czy ewidencja odzwierciedla rzeczywiste operacje?
- Wyjątki: czy dwa znaczniki lub INNE nie zastępują możliwego podziału konta albo prawidłowej klasyfikacji?
- Aktualne materiały MF: czy użyto bieżącej struktury, broszury, erraty i wyjaśnień właściwych dla danego okresu?
Lista kontrolna pomaga uporządkować przygotowanie danych, lecz nie rozstrzyga kwalifikacji konkretnego wydatku. Takie rozstrzygnięcie nadal wymaga analizy stanu faktycznego i właściwych przepisów podatkowych.
Najczęstsze pytania
Czy można przypisać jeden znacznik do konta, na którym są KUP i NKUP?
Co do zasady takie zdarzenia należy podzielić na jednorodne grupy i wyodrębnić dla nich konta analityczne. Dopiero do tych kont przypisuje się właściwe znaczniki.
Czy PD4 oznacza każdy koszt niepodatkowy?
Nie. PD4 dotyczy trwałych różnic NKUP, gdy nie ma zastosowania bardziej szczegółowy podtyp. Koszty nieuznawane za KUP w bieżącym roku należą do kategorii PD5.
Kiedy używa się PD5_PB?
PD5_PB stosuje się, gdy jednostka prowadzi konto pozabilansowe odpowiadające kategorii PD5. Ewidencja na takim koncie musi odzwierciedlać rzeczywiste operacje gospodarcze.
Czy INNE można stosować, gdy nie wiadomo, jaki kod wybrać?
Nie powinno ono zastępować analizy. INNE stosuje się wyjątkowo, gdy po sprawdzeniu treści konta i słownika nie można przyporządkować żadnego innego znacznika przewidzianego w rozporządzeniu.
Źródła
- Pytania i odpowiedzi JPK_PD, Ministerstwo Finansów.
- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 sierpnia 2024 r. w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe, Dziennik Ustaw.
- Struktury JPK w podatkach dochodowych, Ministerstwo Finansów / KAS.
- Pliki do pobrania JPK_PD, Ministerstwo Finansów.
+Artykuł Sponsorowany+


